Paperjale.eus

Alex (e)k Xabier Mendiguren Elizegi(r)en Morlans liburuaren kritika egin du

Xabier Mendiguren Elizegi: Morlans (Paperback, Euskera language, Elkar)

Donostian, 1991ko abuztuaren 17an, Aste Nagusiko larunbat goizean, Guardia Zibilak inguratu egin zuen Morlans auzoko …

Laburregia, agian...

Baloraziorik ez

(1) Laburra. Laburregia. Arratsalde bakar batean irakurtzeko moduko liburua. Istorioa kontatu baino zirriborratu egiten du. Hari-mutur asko falta direlako sentsazioarekin geratzen zara. Esango nuke horixe dela nobelaren gakoetako bat... istorioa perfilatu eta hutsuneak nabarmendu. Esan baino, iradoki. Gustatu zait.

(2) Garai batean, menditik bueltan, sarritan gelditzen ginen Ormaetxearen tabernan. Oso gogoan dut Blancaren irudia. Iñaki hilobiratu zutenean, harako bidean abiatu ginen, baina goardi zibilaren kontrola zegoen Gasteizko irteeran. 100 bat pertsona egongo ginen bertan, industriagune batean, geldirik. Berandu iritsi ginen. Jendea hilerritik herrirako bidean zihoan horrezkero. Ez dut gogoratzen gero ekitaldian egon izana... Bai gogoratzen dut gerora Iñakiren etxean jarri zuten plaka: "no entregaremos la plaza de Urbina". Gogoan dut ere, urte askoan, ikurriña bat egon zela Urbinako eliz-dorrean.

(3) Siete hombres al amanecer filma apuntatu dut ikusi beharrekoen zerrendan

Alex (e)k Xabier Mendiguren Elizegi egilearen Morlans irakurtzen amaitu du

Morlans, Xabier Mendiguren Elizegi

Donostian, 1991ko abuztuaren 17an, Aste Nagusiko larunbat goizean, Guardia Zibilak inguratu egin zuen Morlans auzoko Tolaretxe etxea, eta tiroka ekin …

Alex erabiltzailea Nora Salbotx Alegria(r)en Hezitopia irakurtzen hasi da

Nora Salbotx Alegria: Hezitopia (Paperback, Euskara language, Txalaparta)

Hezitopia, Nora Salbotx Alegria

Herri bat hezitzailea dena. Hezkuntza bera zaintza gisa hartzen duena, eta zaintzari adiera hezitzailea aitortzen diona. Hezkuntza-komunitatean ari diren eragile …

Alex erabiltzailea Xabier Mendiguren Elizegi(r)en Morlans irakurtzen hasi da

Morlans, Xabier Mendiguren Elizegi

Donostian, 1991ko abuztuaren 17an, Aste Nagusiko larunbat goizean, Guardia Zibilak inguratu egin zuen Morlans auzoko Tolaretxe etxea, eta tiroka ekin …

Alex (e)k Asier Basurto Arruti(r)en Turismoa, desazkundera bidaia liburuaren kritika egin du

Asier Basurto Arruti: Turismoa, desazkundera bidaia (Paperback, Euskara language, Argia)

Baloraziorik ez

Hau ez da turismoaren aurkako liburu bat. Ezta turistak epaitzeko saiakera bat ere. Turismoari buruzko …

Turismoa, desazkunderako bidea

Baloraziorik ez

Denon nahi dugu bidaiari izan nahi, eta ez turista... Baina funtsean, non dago bien arteko muga? Horren ezberdinak ote dira benetan?

Zaila da Asierren laburtzea sintetizatzea. Iruditzen zait liburua bera gaia sintetizatzeko ahalegina dela.

Ideia batzuk:

Egungo turismo eredua berri samarra da. 150 urte inguru ditu, ez gehiago
Gehiegi handitu da. Muga guztiak gainditu (gainturismoa) eta ez da jasangarria. Gaur egun ez da nahikoa turismoaren abiada galgatzea, deshazkundea ere beharrezkoa da. Turismoaren hazkundetik turismoaren deshazkundea planifikatzera igaro behar dugu.
Askotarako arazoak sortzen ditu: zarata eta zikinkeria, neurriz gaineko kontsumoa, uraren eta energiaren erabilera handida, azpiegitura berrien beharra, gentrifikazioa, bertako kulturaren folklorizazioa, lan prekarioa, lurralde-egitura aldatzea, espazio publikoa erabiltzeko moduak eraldatzea...
Funtsean bada paradoxa bat: berezitasuna eta berezkotasuna bilatzen baititugu... eta gero suntsitu. Gauza originalak bilatzen ditugu, eta denok leku berdinetara eramaten gaituzte. Gauza autentikoak bilatzen ditugu, eta kopia txarrak besterik ez dugu aurkitzen.
Turismo ez da (soilik) hautu pertsonal bat. …

Denon nahi dugu bidaiari izan nahi, eta ez turista... Baina funtsean, non dago bien arteko muga? Horren ezberdinak ote dira benetan?

Zaila da Asierren laburtzea sintetizatzea. Iruditzen zait liburua bera gaia sintetizatzeko ahalegina dela.

Ideia batzuk:

Egungo turismo eredua berri samarra da. 150 urte inguru ditu, ez gehiago
Gehiegi handitu da. Muga guztiak gainditu (gainturismoa) eta ez da jasangarria. Gaur egun ez da nahikoa turismoaren abiada galgatzea, deshazkundea ere beharrezkoa da. Turismoaren hazkundetik turismoaren deshazkundea planifikatzera igaro behar dugu.
Askotarako arazoak sortzen ditu: zarata eta zikinkeria, neurriz gaineko kontsumoa, uraren eta energiaren erabilera handida, azpiegitura berrien beharra, gentrifikazioa, bertako kulturaren folklorizazioa, lan prekarioa, lurralde-egitura aldatzea, espazio publikoa erabiltzeko moduak eraldatzea...
Funtsean bada paradoxa bat: berezitasuna eta berezkotasuna bilatzen baititugu... eta gero suntsitu. Gauza originalak bilatzen ditugu, eta denok leku berdinetara eramaten gaituzte. Gauza autentikoak bilatzen ditugu, eta kopia txarrak besterik ez dugu aurkitzen.
Turismo ez da (soilik) hautu pertsonal bat. Turismoa estrukturala da. Turismoa egiten dugunez, turismo-eredua kritikatzeko eskubidea kentzen digute (edo gure buruari kentzen diogu). Kontzientziazioa ez da nahikoa. Kontzientziagatik ez diogu bidaiatzeari utziko.
Ez da soilik gutxiago bidaiatzea. Lekuetan egoteko modua ere aldatu beharra dago.
Lurralde-marka (edo hiri-marka) da turistifikazioaren tresna potenteenetako bat: nola saldu nahi dugun gure burua. Kontua da horrek, atzera-aurrera, eragina duela gure pertzepzioan. Saldu nahi dugun irudia sinetsi ere sinisten dugu akaberan.

Euskarari dagokionez, hiru arazo: kulturaren folklorizazioa, hizkuntzaren balio sinbolokoa azpimarratzea balio praktikoaren gainetik eta euskaldunen komunitate-harramanak ahalutzeako. Horren aurrean: hizkuntzaren balio instrumentala indartu, folklorizazioa eta maketinizazioa hutsa saihestu eta euskaldunen komunitate-harremanei eusteko neurriak hartzea.

Zer egin? Hiru urrats proposatzen ditu: (a) erresistentzia eta kontzientziazioa; (b) sektorearen berrantolaketa; (c) opor eta mugikortasun eredu berriak sortzea. Horretarako, behar-beharrezkoa da aliantzak sortzea, turismoaren aurkako erantzunak sektore askotatik iristen baitira: euskalgintza, feminismoa, ekologia...

Asier Basurto Bizilagunekin elkarteko kidea da. Material interesgarria da haien web-orrian: bizilagunekin.eus/eu/proposamenak/

Alex (e)k Asier Basurto Arruti egilearen Turismoa, desazkundera bidaia irakurtzen amaitu du

Turismoa, desazkundera bidaia, Asier Basurto Arruti

Hau ez da turismoaren aurkako liburu bat. Ezta turistak epaitzeko saiakera bat ere. Turismoari buruzko liburu bat da. Oporretako argazki …

Alex (e)k Nora Salbotx Alegria(r)en Hezitopia irakurri nahi du

Hezitopia, Nora Salbotx Alegria

Herri bat hezitzailea dena. Hezkuntza bera zaintza gisa hartzen duena, eta zaintzari adiera hezitzailea aitortzen diona. Hezkuntza-komunitatean ari diren eragile …

Alex (e)k Bram Stoker(r)en Drakula irakurri nahi du

Bram Stoker, Ana Morales (itzultzailea): Drakula (Euskara language, 2026, Elkar)

Drakula, Bram Stoker, Ana Morales (itzultzailea)

Abokatu britainiar gazte bat, Jonathan Harker, Transilvania urrunera bidaian doa, hango bezero misteriotsu batek deiturik, Londresen etxe bat erosi nahi …

Alex (e)k Xabier Mendiguren Elizegi(r)en Morlans irakurri nahi du

Morlans, Xabier Mendiguren Elizegi

Donostian, 1991ko abuztuaren 17an, Aste Nagusiko larunbat goizean, Guardia Zibilak inguratu egin zuen Morlans auzoko Tolaretxe etxea, eta tiroka ekin …

Alex (e)k Pol Guasch egilearen Bihotzean napalma irakurtzen amaitu du (AMAIUR)

Pol Guasch, Ibai Sarasua: Bihotzean napalma (Paperback, euskara language, 2026, Txalaparta)

Bihotzean napalma, Pol Guasch, Ibai Sarasua (AMAIUR)

Bizi diren herrian ez da haiek beste inor geratzen, alde egin zuten denek. Fabrikako ezbeharrak dena argiz bete zuen hainbat …

Alex (e)k Pol Guasch(r)en Bihotzean napalma liburuaren kritika egin du (AMAIUR)

Baloraziorik ez

Bizi diren herrian ez da haiek beste inor geratzen, alde egin zuten denek. Fabrikako ezbeharrak …

Distopia baino gehiago

Baloraziorik ez

Edukiari buruzko abisua espoilerrik? agian bai

Amaitu dut #BihotzeanNapalma. Zaila egiten zait liburuaren gaia definitzea: distopia, harremanak...

Lehen atala (bereziki) puzzle baten moduan antolatua dagoela iruditu zait: zatiz zati erakusten du atzean zer dagoen. Gehiago da iradokitzen duena, benetan kontatzen duena baino. Niri Chernobil moduko istripu bat etorri zait burura (ikusia dugu dokumentaletan Chernobil inguruan, gizakirik gabe, natura nola errekuperatzen den), baina nork bere hipotesia egin dezake. Atal labur-laburrak izatea lagungarria da erritmoari eusteko.

Bigarren zatia Road Movie baten itxura hartzen du, baina badu kutsu gordin eta "groteskoa" ere: exklusio-eremutik ihes, ama hila kotxearen atzeko partean eramanik.

Deigarri egin zaizkidan hiru apunte:

Hiru pertsonai nagusietatik bakar baten izena ezagutzen dugu. Ahotsa ere kasik bakarra. Deskripzio bizi-biziak, kasik zinematografikoak. Liburua ez dute zinemara eraman, baina bai eskenatokietara. Antzerki-lan bat atondu omen dute liburuan oinarritua (Teaserra hemen: www.youtube.com/watch?v=Gq3ZBWpOXRs). Joe, kosta egiten zait irudikatzea nola lortu duten liburua antzezlan bihurtzea.
Bigarren zatiaren sarreran Fiona Apple abeslariaren aipu bat ageri da: "Inork ezin du inor ordeztu". Elkarrizketa batean Pol Guasch-ek aipatu zuen Fiona Apple zela bere liburu honen soinu-banda. Ez dut lortu aipu hori zein abestitakoa den asmatzea. Ez nuen Fiona Apple ezagutzen. Hori ere deskubrimendu bat izan da.
Han-hemenka hizkuntza-gatazka baten zantzuak aipatzen ditu. Esplizituki, amaren poemetan ageri da bereziki:

/ seme ez ahaztu inoiz / hizkuntza bat / egiten duan hizkuntza hau ez / izan arren neurea / egiten duan hizkuntza horrek / nahi ez izan arren neurea / nirea ez den hizkuntza bat duen / seme bat egin diat

Gustura irakurri dut. Ez nuke esango istorioak erabat harrapatu nauenik, baina bai barruan halako sentsazio arraro bat utzi didala. Ez dakit... agian horixe da liburu on bati eskatu ahal zaion gauzarik onena.

Alex (e)k Beatriz Fernandez(r)en Ariadnaren haria irakurri nahi du

Beatriz Fernandez: Ariadnaren haria (Paperback, Euskara language, Susa)

Ariadnaren haria, Beatriz Fernandez

Alex erabiltzailea Pol Guasch(r)en Bihotzean napalma irakurtzen hasi da (AMAIUR)

Bihotzean napalma, Pol Guasch, Ibai Sarasua (AMAIUR)

Bizi diren herrian ez da haiek beste inor geratzen, alde egin zuten denek. Fabrikako ezbeharrak dena argiz bete zuen hainbat …

Alex (e)k Lana Corujo(r)en Han Cantado Bingo liburuaren kritika egin du

Lana Corujo: Han Cantado Bingo (Paperback, Español language, 2025, Reservoir Books)

EL DEBUT NARRATIVO DE UNA POETA E ILUSTRADORA: DOS HERMANAS UNIDAS POR UN JUEGO, UN …

Bikaina

5 izar

Liburu bikaina iruditu zait. Irakurterraza, originala, hunkigarria...

Gaia originala da... "herentzia" moduan dohai bat duen familia bat: gertuko pertsona maitatu bat hil ondoren ikustea. Testuaren antolamendua are originalagoa: kapitulu laburrak dira, eta horietako bakoitzean, izenburuarekin batera, zenbakia agertzen da. Protagonistaren adina da zenbakia. Kapituluz kapitulu puzzle baten moduan osatzen da istorioa.

Benetan merezi du irakurtzea